



{"id":10420,"date":"2021-10-25T11:51:23","date_gmt":"2021-10-25T09:51:23","guid":{"rendered":"https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/detectadas-unhas-particulas-moi-enerxeticas-preditas-polo-igfae-hai-25-anos\/"},"modified":"2021-10-25T11:51:38","modified_gmt":"2021-10-25T09:51:38","slug":"detectadas-unhas-particulas-moi-enerxeticas-preditas-polo-igfae-hai-25-anos","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/es\/detectadas-unhas-particulas-moi-enerxeticas-preditas-polo-igfae-hai-25-anos\/","title":{"rendered":"Detectadas unhas part\u00edculas moi enerx\u00e9ticas preditas polo IGFAE hai 25 anos"},"content":{"rendered":"<p>Instituci\u00f3ns e universidades americanas e europeas detectaron por primeira vez unhas part\u00edculas producidas en colisi\u00f3ns nucleares cobre-ouro no acelerador <em>Relativistic Heavy Ion Collider<\/em> (RHIC) do <em>Brookhaven National Laboratory<\/em> (EE. UU.) con ata m\u00e1is dun 50% da enerx\u00eda dispo\u00f1ible nos nucle\u00f3ns \u2012prot\u00f3ns e neutr\u00f3ns\u2012 dos n\u00facleos at\u00f3micos acelerados na colisi\u00f3n. Dese xeito, as part\u00edculas producidas son de novo aceleradas. Este descubrimento experimental confirma a <a href=\"https:\/\/www.sciencedirect.com\/science\/article\/pii\/S0370269396012488?via%3Dihub\">predici\u00f3n te\u00f3rica<\/a> feita fai 25 anos no Instituto Galego de F\u00edsica de Altas Enerx\u00edas (IGFAE), centro mixto de investigaci\u00f3n da Universidade de Santiago de Compostela e a Xunta de Galicia, polos investigadores N\u00e9stor Armesto, Elena G. Ferreiro, Carlos Pajares, Mikhail Braun e Yuly Shabelski (estes dous \u00faltimos actualmente na Universidade de San Petersburgo). Os <a href=\"https:\/\/arxiv.org\/abs\/2110.09432\">resultados<\/a> envi\u00e1ronse \u00e1 revista <em>Physical Review C<\/em> e est\u00e1n pendentes de publicaci\u00f3n.<\/p>\n<div id=\"attachment_10406\" style=\"width: 391px\" class=\"wp-caption alignright\"><a href=\"https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/Colisions-ouro-detector-STAR.jpg\"><img aria-describedby=\"caption-attachment-10406\" loading=\"lazy\" class=\"wp-image-10406\" src=\"https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/Colisions-ouro-detector-STAR.jpg\" alt=\"\" width=\"381\" height=\"294\" srcset=\"https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/Colisions-ouro-detector-STAR.jpg 1725w, https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/Colisions-ouro-detector-STAR-300x231.jpg 300w, https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/Colisions-ouro-detector-STAR-1024x790.jpg 1024w, https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/Colisions-ouro-detector-STAR-768x593.jpg 768w, https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/Colisions-ouro-detector-STAR-1536x1185.jpg 1536w\" sizes=\"(max-width: 381px) 100vw, 381px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-10406\" class=\"wp-caption-text\">Colisi\u00f3ns de i\u00f3ns de ouro observados polo detector STAR do Relativistic Heavy Ion Collider. Cr\u00e9dito: Brookhaven National Laboratory.<\/p><\/div>\n<p>Cando hai moitas colisi\u00f3ns entre os nucle\u00f3ns dos n\u00facleos at\u00f3micos prod\u00facense efectos entre os seus constitu\u00edntes \u2012os quarks\u2012 que posibilitan a produci\u00f3n de part\u00edculas m\u00e1is enerx\u00e9ticas que a que te\u00f1en os nucleones individuais. Por este motivo, este efecto foi denominado <em>QCD accelerator<\/em> ou acelerador da Cromodin\u00e1mica Cu\u00e1ntica (QCD, polas s\u00faas siglas en ingl\u00e9s), a teor\u00eda que explica a interacci\u00f3n forte ou o comportamento entre os quarks e os glu\u00f3ns.<\/p>\n<p>Ata o de agora as evidencias foran moi d\u00e9biles e as incertezas demasiado altas como para validar o modelo te\u00f3rico do IGFAE. Non obstante, con estas novas medici\u00f3ns, as primeiras en colisi\u00f3ns de n\u00facleos tan pesados como o ouro e o cobre, conf\u00edrmase a predici\u00f3n.<\/p>\n<p>\u201cAs implicaci\u00f3ns deste achado \u2012explica Elena G. Ferreiro\u2012 poden supo\u00f1er un cambio nos modelos actuais utilizados para explicar a composici\u00f3n e formaci\u00f3n dos raios c\u00f3smicos, xa que estas part\u00edculas ultra enerx\u00e9ticas poder\u00edan formarse na atmosfera. As\u00ed mesmo, poder\u00edan descubrirse novas part\u00edculas\u201d, apunta a investigadora.<\/p>\n<p>Referencias:<\/p>\n<p><em>Evidence for a QCD accelerator in relativistic heavy-ion collisions<\/em>, L.C. Bland et al, enviado a Phys. Rev. C. arXiv:<a href=\"https:\/\/arxiv.org\/abs\/2110.09432\">2110.09432<\/a> [nucl-ex]<\/p>\n<p><em>Fusion of strings and cosmic rays at ultrahigh-energies<\/em>, N. Armesto, M. A. Braun, E. G. Ferreiro, C. Pajares and Yu. M. Shabelski, Phys. Lett. B 389 (1996) 78-82. DOI: <a href=\"https:\/\/www.sciencedirect.com\/science\/article\/pii\/S0370269396012488?via%3Dihub\">10.1016\/S0370-2693(96)01248-8<\/a>.<\/p>\n<p>Imaxe principal: Detector STAR no Relativistic Heavy Ion Collider (RHIC). Cr\u00e9dito: Brookhaven National Laboratory.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Instituci\u00f3ns e universidades americanas e europeas detectaron por primeira vez unhas part\u00edculas producidas en colisi\u00f3ns nucleares cobre-ouro no acelerador Relativistic Heavy&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":21,"featured_media":10405,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[111,112],"tags":[],"aioseo_notices":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.4.1 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Detectadas unhas part\u00edculas moi enerx\u00e9ticas preditas polo IGFAE hai 25 anos - IGFAE<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/es\/detectadas-unhas-particulas-moi-enerxeticas-preditas-polo-igfae-hai-25-anos\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"es_ES\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Detectadas unhas part\u00edculas moi enerx\u00e9ticas preditas polo IGFAE hai 25 anos - IGFAE\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Instituci\u00f3ns e universidades americanas e europeas detectaron por primeira vez unhas part\u00edculas producidas en colisi\u00f3ns nucleares cobre-ouro no acelerador Relativistic Heavy...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/es\/detectadas-unhas-particulas-moi-enerxeticas-preditas-polo-igfae-hai-25-anos\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"IGFAE\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-10-25T09:51:23+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-10-25T09:51:38+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/STAR-detector-RHIC.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2048\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1365\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@igfae_hep\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@igfae_hep\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Escrito por\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Elena Mora Cuesta\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tiempo de lectura\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"2 minutos\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/#website\",\"url\":\"https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/\",\"name\":\"IGFAE\",\"description\":\"Instituto Galego de F\u00edsica de Altas Enerx\u00edas\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/es\/detectadas-unhas-particulas-moi-enerxeticas-preditas-polo-igfae-hai-25-anos\/#primaryimage\",\"inLanguage\":\"es\",\"url\":\"https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/STAR-detector-RHIC.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/STAR-detector-RHIC.jpg\",\"width\":2048,\"height\":1365},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/es\/detectadas-unhas-particulas-moi-enerxeticas-preditas-polo-igfae-hai-25-anos\/#webpage\",\"url\":\"https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/es\/detectadas-unhas-particulas-moi-enerxeticas-preditas-polo-igfae-hai-25-anos\/\",\"name\":\"Detectadas unhas part\u00edculas moi enerx\u00e9ticas preditas polo IGFAE hai 25 anos - IGFAE\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/es\/detectadas-unhas-particulas-moi-enerxeticas-preditas-polo-igfae-hai-25-anos\/#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2021-10-25T09:51:23+00:00\",\"dateModified\":\"2021-10-25T09:51:38+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/#\/schema\/person\/1476c1356cc987670c850d736b77b57e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/es\/detectadas-unhas-particulas-moi-enerxeticas-preditas-polo-igfae-hai-25-anos\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"es\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/es\/detectadas-unhas-particulas-moi-enerxeticas-preditas-polo-igfae-hai-25-anos\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/es\/detectadas-unhas-particulas-moi-enerxeticas-preditas-polo-igfae-hai-25-anos\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Detectadas unhas part\u00edculas moi enerx\u00e9ticas preditas polo IGFAE hai 25 anos\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/#\/schema\/person\/1476c1356cc987670c850d736b77b57e\",\"name\":\"Elena Mora Cuesta\",\"url\":\"https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/es\/author\/elena-mora-cuesta\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Detectadas unhas part\u00edculas moi enerx\u00e9ticas preditas polo IGFAE hai 25 anos - IGFAE","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/es\/detectadas-unhas-particulas-moi-enerxeticas-preditas-polo-igfae-hai-25-anos\/","og_locale":"es_ES","og_type":"article","og_title":"Detectadas unhas part\u00edculas moi enerx\u00e9ticas preditas polo IGFAE hai 25 anos - IGFAE","og_description":"Instituci\u00f3ns e universidades americanas e europeas detectaron por primeira vez unhas part\u00edculas producidas en colisi\u00f3ns nucleares cobre-ouro no acelerador Relativistic Heavy...","og_url":"https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/es\/detectadas-unhas-particulas-moi-enerxeticas-preditas-polo-igfae-hai-25-anos\/","og_site_name":"IGFAE","article_published_time":"2021-10-25T09:51:23+00:00","article_modified_time":"2021-10-25T09:51:38+00:00","og_image":[{"width":2048,"height":1365,"url":"https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/STAR-detector-RHIC.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@igfae_hep","twitter_site":"@igfae_hep","twitter_misc":{"Escrito por":"Elena Mora Cuesta","Tiempo de lectura":"2 minutos"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/#website","url":"https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/","name":"IGFAE","description":"Instituto Galego de F\u00edsica de Altas Enerx\u00edas","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"es"},{"@type":"ImageObject","@id":"https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/es\/detectadas-unhas-particulas-moi-enerxeticas-preditas-polo-igfae-hai-25-anos\/#primaryimage","inLanguage":"es","url":"https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/STAR-detector-RHIC.jpg","contentUrl":"https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/STAR-detector-RHIC.jpg","width":2048,"height":1365},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/es\/detectadas-unhas-particulas-moi-enerxeticas-preditas-polo-igfae-hai-25-anos\/#webpage","url":"https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/es\/detectadas-unhas-particulas-moi-enerxeticas-preditas-polo-igfae-hai-25-anos\/","name":"Detectadas unhas part\u00edculas moi enerx\u00e9ticas preditas polo IGFAE hai 25 anos - IGFAE","isPartOf":{"@id":"https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/es\/detectadas-unhas-particulas-moi-enerxeticas-preditas-polo-igfae-hai-25-anos\/#primaryimage"},"datePublished":"2021-10-25T09:51:23+00:00","dateModified":"2021-10-25T09:51:38+00:00","author":{"@id":"https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/#\/schema\/person\/1476c1356cc987670c850d736b77b57e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/es\/detectadas-unhas-particulas-moi-enerxeticas-preditas-polo-igfae-hai-25-anos\/#breadcrumb"},"inLanguage":"es","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/es\/detectadas-unhas-particulas-moi-enerxeticas-preditas-polo-igfae-hai-25-anos\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/es\/detectadas-unhas-particulas-moi-enerxeticas-preditas-polo-igfae-hai-25-anos\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Detectadas unhas part\u00edculas moi enerx\u00e9ticas preditas polo IGFAE hai 25 anos"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/#\/schema\/person\/1476c1356cc987670c850d736b77b57e","name":"Elena Mora Cuesta","url":"https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/es\/author\/elena-mora-cuesta\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10420"}],"collection":[{"href":"https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/es\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/es\/wp-json\/wp\/v2\/users\/21"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/es\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10420"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10420\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10421,"href":"https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10420\/revisions\/10421"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10405"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10420"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/es\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10420"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/igfae.usc.es\/igfaedb\/es\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10420"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}