O cosm\u00f3logo coru\u00f1\u00e9s Ant\u00f3n Baleato Lizancos acaba de obter a bolsa Starting Grant do Consello Europeo de Investigaci\u00f3n (ERC), incorpor\u00e1ndose ao Instituto Galego de F\u00edsica de Altas Enerx\u00edas (IGFAE), centro mixto da USC e a Xunta de Galicia. Desde aqu\u00ed desenvolver\u00e1 o proxecto ACCELENS, financiado con 2 mill\u00f3ns de euros, co que pretende indagar por que a expansi\u00f3n do universo se est\u00e1 a acelerar. Grazas \u00e1 concesi\u00f3n desta bolsa, regresa a Galicia logo de desenvolver toda a s\u00faa carreira investigadora nos Estados Unidos e o Reino Unido.<\/p>\n
As bolsas Starting Grant est\u00e1n dirixidas a persoal investigador que est\u00e1 a comezar o seu equipo ou programa de investigaci\u00f3n independente. O persoal beneficiario que lidera os proxectos deben demostrar a natureza innovadora, a ambici\u00f3n e a viabilidade da s\u00faa proposta cient\u00edfica. Esta convocatoria do ERC \u00e9 unha das m\u00e1is prestixiosas no \u00e1mbito europeo, e apoia proxectos de investigaci\u00f3n na vangarda do co\u00f1ecemento liderados por persoal investigador entre 2 e 7 despois da defensa da tese de doutoramento. Con Ant\u00f3n Baleato, o IGFAE suma o seu segundo investigador \u2018Starting Grant\u2019, xunto a C\u00e9sar Cabrera, que se incorporou ao Instituto no primeiro semestre de 2026 para desenvolver un proxecto sobre simulaci\u00f3n cu\u00e1ntica,\u00a0contratado como investigador distinguido Oportunius desde o pasado mes de agosto.\u00a0<\/span>Baleato, que foi beneficiario do apoio a candidatos ERC do programa Oportunius, poder\u00e1 optar tam\u00e9n \u00e1s pr\u00f3ximas convocatorias de prazas de investigador distinguido do programa Oportunius para aa retenci\u00f3n, atracci\u00f3n e retorno de talento investigador.<\/p>\n Segundo explica o investigador, \u201c\u00e9 de sobra co\u00f1ecido que dende o seu comezo, co Big Bang, o Universo se v\u00e9n expandindo. Pero o que \u00e9 potencialmente m\u00e1is interesante a\u00ednda para a F\u00edsica \u00e9 que, durante os primeiros intres, o ritmo de expansi\u00f3n se viu suxeito a unha aceleraci\u00f3n brutal que, logo dunha fracci\u00f3n de segundo, desapareceu\u201d.<\/p>\n O misterio, con todo, non acaba a\u00ed, segundo resume Ant\u00f3n Baleato: \u201cSeis mil mill\u00f3ns de anos despois, a aceleraci\u00f3n volveu, e hoxe en d\u00eda est\u00e1 a causar que o Universo se expanda de xeito cada vez m\u00e1is r\u00e1pido. Por que? Cal \u00e9 o motor desta aceleraci\u00f3n, e que revela sobre as leis fundamentais da natureza?\u201d. Son algunhas das inc\u00f3gnitas que o cosm\u00f3logo galego pretende resolver na s\u00faa investigaci\u00f3n.<\/p>\n Neste marco, \u201co proxecto ACCELLENS (acr\u00f3nimo de Cosmic ACCELeration through a new gravitational LENS: the synergy between galaxies and the CMB) busca responder a estes interrogantes explotando sinerx\u00edas entre a luz m\u00e1is antiga que podemos detectar (o fondo c\u00f3smico de microondas) e a distribuci\u00f3n de galaxias no Universo\u201d, explica.<\/p>\n Como ponte entre ambas fontes, a investigaci\u00f3n estudar\u00e1 o co\u00f1ecido como efecto de lente gravitacional. Debido a este efecto, \u201ca masa das galaxias e a materia escura que as arrodea distorsionan esa luz de fondo, e ax\u00fadannos a comprender mellor de que est\u00e1 feito o Universo e como se est\u00e1 a expandir\u201d, apunta o investigador galego.<\/p>\n \u201cAdemais \u2014engade Ant\u00f3n Baleato\u2014 c\u00f3mpre eliminar esas distorsi\u00f3ns para estudar o Universo primixenio. Aplicando estas t\u00e9cnicas a datos de telescopios punteiros coma o Simons Observatory e o Dark Energy Spectroscopic Instrument (DESI), o proxecto ACCELLENS pretende revelar o motivo polo que o Universo se expandiu de maneira acelerada no principio dos tempos, e por que o volve facer hoxe\u201d.<\/p>\n Ant\u00f3n Baleato Lizancos graduouse en F\u00edsica pola Universidade de Columbia (EUA), e despois fixo un m\u00e1ster en F\u00edsica Te\u00f3rica e Matem\u00e1ticas na Universidade de Cambridge (Reino Unido), seguido dun doutoramento en cosmolox\u00eda na mesma instituci\u00f3n. Dende o 2021 \u00e9 investigador posdoutoral na Universidade de Berkeley e o Lawrence Berkeley National Lab (EUA). Recentemente tam\u00e9n obtivo a bolsa posdoutoral Junior Leader da Fundaci\u00f3n la Caixa, que financia proxectos desenvolvidos en centros de investigaci\u00f3n de excelencia en Espa\u00f1a ou Portugal.<\/p>\n Ant\u00f3n ten un papel de liderado no Dark Energy Spectroscopic Instrument (DESI), no que coordina a an\u00e1lise conxunta do acumulamento de galaxias xunto coa pegada que deixan no fondo c\u00f3smico de microondas a trav\u00e9s da lentificaci\u00f3n gravitacional. Tam\u00e9n est\u00e1 moi involucrado no Simons Observatory (SO), onde lidera o grupo de \u201cdelensing\u201d, que vai obter as medici\u00f3ns m\u00e1is precisas da presencia (ou non) de ondas gravitacionais xeradas intres despois do Big Bang. Nos anos vindeiros, a alta complementariedade entre DESI e SO promete revelar moito sobre a natureza da enerx\u00eda e a materia escura, os neutrinos e o Universo primixenio.<\/p>\n A obtenci\u00f3n desta bolsa sup\u00f3n, en palabras do f\u00edsico coru\u00f1\u00e9s, \u201co m\u00e1ximo ao que pod\u00eda aspirar tanto no plano profesional coma no persoal: poder facer ciencia en condici\u00f3ns so\u00f1adas,\u00a0montando un grupo de investigaci\u00f3n forte e situado estratexicamente en dous dos experimentos m\u00e1is destacados a nivel mundial, como son o Simons Observatory e DESI\u201d.<\/p>\n Ant\u00f3n tam\u00e9n destaca a oportunidade de regresar a \u2018casa\u2019 para continuar a s\u00faa carreira: \u201cA\u00ednda por riba, poder facelo en Galicia, retornando despois de pasar media vida no estranxeiro. Faime especial ilusi\u00f3n incorporarme ao IGFAE polo lugar que este acadou no tecido cient\u00edfico e cultural de Galicia, e a s\u00faa clara vontade de seguir medrando\u201d.<\/p>\n Coa incorporaci\u00f3n do cosm\u00f3logo coru\u00f1\u00e9s, o Instituto recibe un novo pulo para a s\u00faa \u00e1rea de investigaci\u00f3n en Part\u00edculas C\u00f3smicas e F\u00edsica Fundamental. Neste campo de traballo tam\u00e9n se enmarca HERON, outro dos proxectos ERC (neste caso, na convocatoria Synergy Grant) que se desenvolven no IGFAE, liderado por Jaime \u00c1lvarez-Mu\u00f1iz. O persoal do IGFAE ocupa, ademais, posici\u00f3ns de liderado e responsabilidade en grandes colaboraci\u00f3ns da f\u00edsica de astropart\u00edculas como o Observatorio Pierre Auger, LIGO, NEXT ou HyperKamiokande.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" O cosm\u00f3logo coru\u00f1\u00e9s Ant\u00f3n Baleato Lizancos acaba de obter a bolsa Starting Grant do Consello Europeo de Investigaci\u00f3n (ERC), incorpor\u00e1ndose ao Instituto Galego de F\u00edsica de Altas Enerx\u00edas (IGFAE), centro mixto da USC e a Xunta de Galicia. Desde aqu\u00ed desenvolver\u00e1 o proxecto ACCELENS, financiado con 2 mill\u00f3ns de euros, co que pretende indagar por […]<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":24777,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[166,217],"class_list":["post-24775","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-novas-2","category-novas-cientificas-2"],"acf":[],"yoast_head":"\nAnalizar o fondo c\u00f3smico de microondas e a distribuci\u00f3n das galaxias<\/strong><\/h4>\n
Ant\u00f3n Baleato Lizancos<\/strong><\/h4>\n
\u201c<\/strong>O m\u00e1ximo ao que pod\u00eda aspirar\u201d<\/strong><\/h4>\n