A colaboraci\u00f3n CODEX-b do CERN conseguiu, nun importante fito, rexistrar os primeiros datos co prototipo do seu detector CODEX-beta, instalado no Large Hadron Collider (LHC). Isto sup\u00f3n un paso clave para demostrar a capacidade de busca desta nova clase de detectores, centrados na procura dos denominados como \u201csectores escuros\u201d, part\u00edculas e campos al\u00e9n do Modelo Est\u00e1ndar que co\u00f1ecemos ata agora, e que son fuxid\u00edos para os actuais sistemas de detecci\u00f3n do LHC.<\/p>\n
Estes sectores ocultos poder\u00edan dar resposta a alg\u00fan dos grandes enigmas que persisten na f\u00edsica, como a composici\u00f3n da materia escura, a orixe da asimetr\u00eda materia\u2011antimateria do universo, ou a naturalidade do baleiro electrod\u00e9bil.<\/p>\n
CODEX\u2011b (acr\u00f3nimo de COmpact Detector for EXotics at LHCb) foi proposto en 2017 por unha colaboraci\u00f3n de catro cient\u00edficos do Lawrence Berkeley National Laboratory, da Universidade de Cincinnati e do LPNHE de Par\u00eds. Desde ent\u00f3n, a colaboraci\u00f3n medrou ata m\u00e1is de 60 membros en 20 instituci\u00f3ns de todo o mundo. E Galicia, a trav\u00e9s do IGFAE<\/a> e da Universidade da Coru\u00f1a, conta cun papel relevante nesta colaboraci\u00f3n.<\/p>\n Por parte do IGFAE, o equipo est\u00e1 liderado por Xabier Cid, coordinador de f\u00edsica do proxecto, e nel tam\u00e9n participan Miguel Fern\u00e1ndez G\u00f3mez, Alberto Mart\u00ednez Armas, Pablo Men\u00e9ndez-Vald\u00e9s, Alejandro Novo Cal, Mar\u00eda Pereira Mart\u00ednez, Emilio Xos\u00e9 Rodr\u00edguez Fern\u00e1ndez e Alejandro Rodr\u00edguez Gonz\u00e1lez. As contribuci\u00f3ns por parte da UDC tam\u00e9n tiveron un impacto cr\u00edtico, cun equipo liderado por Carlos V\u00e1zquez Sierra, coordinador do desenvolvemento de software e coordinador adxunto de f\u00edsica do proxecto; e Titus Momb\u00e4cher, coordinador t\u00e9cnico de CODEX-b.<\/p>\n Neste sentido, a colaboraci\u00f3n entre ambos grupos do IGFAE da USC e a UDC foi clave para cumprir coas datas l\u00edmite necesarias para a toma de datos antes da finalizaci\u00f3n do Run 3, o \u00faltimo per\u00edodo de toma de datos do LHC, a finais de xu\u00f1o de 2026.<\/p>\n Mover o foco cara \u00e1s \u2018part\u00edculas de vida longa\u2019<\/strong><\/p>\n O prop\u00f3sito de CODEX-b \u00e9 po\u00f1er o foco nas part\u00edculas de vida longa, que adoitan situarse lonxe dos puntos de colisi\u00f3n cara a onde miran os detectores do LHC. A clave do experimento \u00e9 un ambiente especial \u201cactivamente blindado e de fondo cero\u201d, onde s\u00f3 poden aparecer estas part\u00edculas ocultas de vida longa antes de desintegrarse.<\/p>\n A colaboraci\u00f3n traballa actualmente co prototipo CODEX\u2011beta, unha versi\u00f3n a escala 1:5 de CODEX\u2011b, cun volume aproximado de 2m\u00b3. O seu prop\u00f3sito principal \u00e9 tomar medidas cr\u00edticas necesarias para dese\u00f1ar a blindaxe activa do detector de tama\u00f1o completo e optimizar o concepto do detector, que tam\u00e9n se emprega noutros dispositivos propostos para part\u00edculas de vida longa. CODEX\u2011beta, a pesar do seu pequeno tama\u00f1o, tam\u00e9n pode explorar alg\u00fans escenarios novos de nova f\u00edsica.<\/p>\n